Kontakt Lens Kullanımında Hijyen: Bilinmesi Gereken Temel Kurallar

Kontakt lens hijyeni, lensi takarken, çıkarırken ve saklarken elleri, solüsyonu ve lens kabını temiz tutmaya yarayan kuralların bütünüdür. Lens gözün ön yüzeyine doğrudan oturduğu için üzerindeki kir ve mikroplar da göze taşınır. Aşağıdaki kurallar genel kabul görmüş göz sağlığı önerilerini özetler; kendi lensinizle ilgili talimatı göz hekiminiz verir.

Kontakt lens hijyeni neden önemlidir?

Kontakt lens hijyeni önemlidir, çünkü lens göze doğrudan temas eder ve temiz tutulmayan bir lens mikroorganizmaları gözün yüzeyine taşıyabilir. Gözlük camı gözden uzakta durur; lens ise gün boyu gözün yüzeyinde kalır. Bu yüzden lense değen her şey önem kazanır: parmaklarınız, solüsyon, lens kabı ve su.

Kuralların çoğu basittir ve birkaç dakikalık alışkanlıklardan oluşur. Zor olan, her gün aynı özenle uygulamaktır. Aceleyle atlanan bir el yıkama ya da kapta bırakılan eski solüsyon, sorunların başladığı yer olabilir.

Lens reçetesi de gözlük reçetesiyle aynı değildir; içinde temel eğri ve çap gibi ek değerler bulunur. İki reçete arasındaki farkı gözlük reçetesi nasıl okunur yazısında anlattık.

Lense dokunmadan önce eller nasıl yıkanır?

Lense dokunmadan önce eller sabunla yıkanır, iyice durulanır ve temiz bir havluyla tamamen kurulanır. Bu kural lensi takarken de çıkarırken de geçerlidir.

1. Ellerinizi sabun ve suyla yıkayın; parmak uçlarını ve tırnak diplerini atlamayın.
2. Sabunu tamamen durulayın. Sabun kalıntısı lense geçerse gözde batma ve yanma yapabilir.
3. Ellerinizi tüy bırakmayan temiz bir havluyla tam olarak kurulayın. Islak elle lense dokunmak, musluk suyunu lense taşımak demektir.
4. Lensi tırnağınızla değil parmak ucunuzla tutun; tırnak lensi çizebilir ya da yırtabilir.

Kısa ve temiz tırnak, lensi tutmayı kolaylaştırır. El kremi, losyon ve güneş kremi parmaklardan lense bulaşabilir; bu ürünleri lensinizi taktıktan sonra sürün. Makyaj için de sıra aynıdır: makyaj lens takıldıktan sonra yapılır, makyaj temizlenmeden önce de lens çıkarılır.

Lens nasıl temizlenir ve saklanır?

Lens, göz hekiminizin önerdiği solüsyonla ovularak ve durulanarak temizlenir, ardından taze solüsyonla doldurulmuş temiz bir kapta saklanır. Tek kullanımlık günlük lensler bu adımların dışındadır: çıkarıldıktan sonra atılır, temizlenip yeniden takılmaz.

1. Lensi temiz ve kuru avuç içinize alın, üzerine birkaç damla solüsyon damlatın.
2. Lensi parmak ucunuzla nazikçe ovun. Ovma, yüzeye tutunan tortuyu ve mikropları yerinden oynatır.
3. Lensi taze solüsyonla durulayın.
4. Kabın bölmelerini taze solüsyonla doldurun ve lensi tamamen sıvının içinde kalacak biçimde yerleştirin.
5. Kapağı kapatın ve lensi solüsyonun kullanma talimatında yazan süre kadar bekletin.

Solüsyonla ilgili üç kural değişmez:

• Solüsyon her seferinde yenilenir. Kaptaki eski solüsyon dökülür, üstüne ekleme yapılmaz.
• Şişenin ağzı parmağa, lense ya da tezgâha değdirilmez; kapağı her kullanımdan sonra kapatılır.
• Son kullanma tarihi geçmiş solüsyon kullanılmaz.

Solüsyonun yerine başka bir sıvı kullanılmaz. Musluk suyu, şişe suyu, tükürük ve evde hazırlanan tuzlu su lensi temizlemez, üstelik lense mikrop taşıyabilir.

Lens kabı nasıl temiz tutulur?

Lens kabı her kullanımdan sonra boşaltılır, taze solüsyonla çalkalanır ve ağzı açık biçimde kurumaya bırakılır. Kap musluk suyuyla yıkanmaz. Kurutma için su sıçrayabilecek lavabo kenarı yerine temiz ve kuru bir yüzey seçin.

Kap yaklaşık üç ayda bir yenisiyle değiştirilir. Çatlamış, çizilmiş ya da kapağı tam kapanmayan kap, süresini beklemeden yenilenir.

Kontakt lens kullanırken hangi hatalardan kaçınılmalı?

Kontakt lens kullanırken kaçınılması gereken başlıca hatalar lensi suyla temas ettirmek, solüsyonu yeniden kullanmak, kullanım süresini aşmak ve lensle uyumaktır. Aşağıdaki tablo bu hataları nedenleriyle birlikte gösterir.

Kullanım süresi neden aşılmaz?

Lensin kullanım süresi, üreticinin o lens için öngördüğü kullanım dönemidir ve aşılmaz. Günlük lens bir gün kullanılıp atılır; aylık lens, ambalajı açıldıktan sonra süresi dolunca atılır. Süre, lensi kaç kez taktığınıza göre değil, ambalajı açtığınız günden başlayarak takvimle sayılır.

Zaman geçtikçe lensin yüzeyinde gözyaşından gelen tortu birikir ve temizlik bunu tümüyle gideremez. Lens hâlâ kullanılabilir görünse bile süresi dolduğunda atılır. Hangi sürenin sizin için geçerli olduğu reçetenizde ve lensin ambalajında yazar.

Lensle denize, havuza ve duşa girilir mi?

Lensle denize, havuza ve duşa girilmemesi önerilir, çünkü sudaki mikroorganizmalar lense tutunarak ciddi göz enfeksiyonuna yol açabilir. Bu öneri deniz suyu, havuz suyu ve musluk suyu için aynıdır. Su, lensin biçimini değiştirebilir ve lensin göze yapışmasına yol açabilir; içindeki mikroorganizmalar da lensle göz arasında kalabilir.

Belek ve Kadriye'de tatil günü çoğunlukla deniz ile havuz arasında geçer. Lens kullananlar için birkaç pratik not:

• Suya girmeden önce lensinizi çıkarın. Bunu kumlu, tuzlu ya da güneş kremli elle değil, elinizi yıkayıp kurulayabileceğiniz bir yerde yapın.
• Yanınızda yedek gözlüğünüzü bulundurun. Lensi takamadığınız saatlerde görmenizi o sağlar.
• Solüsyonu kendi kapalı şişesinde taşıyın. Küçük seyahat şişelerine aktarma sırasında sıvı kirlenebilir.
• Solüsyonu ve lens kabını kızgın güneşte ya da sıcak araç içinde bırakmayın; saklama koşulları şişenin üzerinde yazar.
• Otel odasında da kural aynıdır: lens ve kap musluk suyuna değmez.

Lens takılıyken gözünüze su kaçtıysa lensi temiz elle çıkarın. O lensi yeniden kullanıp kullanamayacağınızı göz hekiminize sorun.

Tatil boyunca gözlükle ilgili diğer konuları Belek ve Kadriye tatilinde gözlük rehberi yazısında topladık.

Hangi belirtilerde lens çıkarılır ve göz hekimine başvurulur?

Kızarıklık, ağrı, bulanık görme ya da ışığa hassasiyet olursa lens çıkarılır ve göz hekimine başvurulur. Batma, yanma, sulanma ya da akıntı gibi alışılmadık şikâyetlerde de aynı yol izlenir. Bu belirtilerin nedenini ancak göz hekimi muayeneyle değerlendirebilir.

Lens kullanan biri neden yedek gözlük bulundurur?

Yedek gözlük, lensin takılamadığı her durumda görmeyi sürdürmenizi sağlar. Gözünüz kızardığında, lensiniz yırtıldığında ya da kaybolduğunda, solüsyonunuz bittiğinde ve suya gireceğiniz günlerde lensin yerini gözlük alır. Yedeği olmayan kişi, çıkarması gereken lensi takmaya devam etme eğiliminde olabilir; kuralların esnetilmesi de böyle başlar.

Yedek gözlüğünüzü sert kılıfında taşımak ve temiz tutmak için gözlük temizliği ve bakımı rehberine bakabilirsiniz.

Lens kullananlar için günlük kontrol listesi nedir?

Lens kullananlar için günlük kontrol listesi, el yıkamadan yedek gözlüğe kadar yedi adımdan oluşur. Liste bu yazıdaki kuralların kısa özetidir.

1. Lense dokunmadan önce ellerinizi sabunla yıkayın ve kurulayın.
2. Lensi çıkardıktan sonra solüsyonla ovun ve durulayın.
3. Kabı her seferinde taze solüsyonla doldurun, eski solüsyonun üstüne eklemeyin.
4. Kullandıktan sonra kabı boşaltın, solüsyonla çalkalayın ve ağzı açık kurutun.
5. Suya girmeden önce ve hekiminiz aksini söylemediyse uyumadan önce lensinizi çıkarın.
6. Lensin, kabın ve solüsyonun süresini takip edin; süresi dolanı kullanmayın.
7. Yedek gözlüğünüzü yanınızda taşıyın.

Kontakt lensi kim seçer, kontrolleri kim yapar?

Kontakt lensi göz hastalıkları uzmanı seçer ve uygular; Türkiye'de kontakt lens göz hekimi reçetesiyle verilir. Optisyen göz muayenesi yapmaz ve lens seçmez, lensi yalnız hekimin yazdığı reçeteye göre verir.

Hangi lensin kaç gün kullanılacağı, hangi solüsyonla temizleneceği ve lensin günde kaç saat takılacağı hekimin vereceği kararlardır. Lensi takmayı ve çıkarmayı da ilk kez hekiminizin yanında, onun gösterdiği biçimde öğrenirsiniz. Bu yazıdaki kurallar o talimatın yerini tutmaz, onu destekler. Kontrol muayenelerinizi hekiminizin belirlediği aralıklarla sürdürün ve hijyenle ilgili aklınıza takılan her soruyu ona yöneltin.